Ανησυχίες σχετικά με την υπερδιάγνωση του αυτισμού στα παιδιά αυξάνονται, εγείροντας ερωτήματα για τις τρέχουσες διαγνωστικές διαδικασίες. Ποια είναι τα τρία σημάδια που ενδέχεται να παρερμηνευτούν κατά την αξιολόγηση;

Η σύνδεση του στρες και της κατάθλιψης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης με τον αυτισμό στα παιδιά έχει γίνει αντικείμενο πρόσφατης έρευνας. Τι δείχνουν οι νέες μελέτες;

Υπερδιάγνωση αυτισμού: Πραγματική αύξηση ή λανθασμένες διαγνώσεις;

Ειδικοί επισημαίνουν ότι συμπεριφορές όπως η αποφυγή οπτικής επαφής ή το περπάτημα στις μύτες των ποδιών δεν σχετίζονται πάντα με αυτισμό. Η έννοια της «κάλυψης» επίσης αμφισβητείται. Με την αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού, οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η λανθασμένη διάγνωση μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση των παιδιών σε υποστήριξη, καθώς πολλές περιπτώσεις μπορεί να μην πληρούν τα κριτήρια μετά από επανεκτίμηση.

Επικράτηση διάγνωσης αυτισμού και ανησυχίες για υπερδιάγνωση

Σύμφωνα με μια μελέτη του 2025 με τίτλο «Autism spectrum disorder: overdiagnosis or a new pandemic?», η αύξηση των ποσοστών αυτισμού οφείλεται κυρίως σε μη βιολογικούς παράγοντες. Η μελέτη υπογραμμίζει τη μεταβλητότητα στη διάγνωση και καλεί για πιο τυποποιημένες και αξιόπιστες μεθόδους αξιολόγησης για τη βελτίωση της ακρίβειας.

Άλλη πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι διαγνώσεις αυτισμού έχουν αυξηθεί σημαντικά με την πάροδο του χρόνου, αλλά αυτή η αύξηση σχετίζεται κυρίως με αλλαγές στη διάγνωση, την ευαισθητοποίηση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες, και όχι με βιολογική αύξηση. Ταυτόχρονα, μελέτες δείχνουν ότι τόσο η υπερδιάγνωση όσο και η υποδιάγνωση μπορεί να συμβούν, ανάλογα με τον πληθυσμό και το περιβάλλον.

• Η επικράτηση έχει αυξηθεί σημαντικά, αλλά όχι απαραίτητα η πραγματική συχνότητα.
• Τα ευρύτερα κριτήρια και η αυξημένη ευαισθητοποίηση συμβάλλουν στην αύξηση.
• Υπερδιάγνωση παρατηρείται σε ορισμένες κλινικές περιπτώσεις (47% δεν πληρούσαν πλήρως τα κριτήρια σε επανεκτίμηση).
• Η υποδιάγνωση παραμένει, ιδιαίτερα σε γυναίκες και ενήλικες.

Η υπερδιάγνωση μπορεί να επηρεάσει την πρόσβαση σε υποστήριξη και πόρους

Ο Καναδός παιδίατρος Lester Liao και ο Γάλλος ψυχίατρος Eric Fombonne προειδοποιούν ότι η αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού μπορεί να έχει «επιβλαβείς επιπτώσεις», ειδικά όσον αφορά την πρόσβαση στη φροντίδα. «Η υπερδιάγνωση οδηγεί σε λιγότερους πόρους», δηλώνουν, σημαίνοντας ότι οι περιορισμένες υπηρεσίες δεν κατανέμονται σωστά στα παιδιά.

«Η υπερδιάγνωση εκτρέπει πόρους από τα παιδιά με τις πιο σημαντικές δυσκολίες», προειδοποιούν, σύμφωνα με το Daily Mail. Όσοι διαθέτουν καλύτερες επικοινωνιακές δεξιότητες ή οικογενειακούς πόρους έχουν περισσότερες πιθανότητες να λάβουν διάγνωση και υπηρεσίες, ενώ άλλοι μένουν πίσω.

Πότε μπορεί να παρερμηνεύονται τα σημάδια;

Οι Liao και Fombonne υποστηρίζουν ότι ορισμένα συχνά αναφερόμενα σημάδια – όπως το περπάτημα στις μύτες ή οι αισθητηριακές ευαισθησίες – μπορεί να παρερμηνεύονται ως αυτισμός. Η πάθηση έχει εξελιχθεί από μια διαταραχή με συγκεκριμένο ορισμό σε ένα ευρύτερο φάσμα, που συχνά επικαλύπτεται με διαταραχές όπως η ΔΕΠΥ.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η έννοια του «καμουφλάζ» είναι αμφισβητήσιμη, δηλώνοντας ότι «το masking προϋποθέτει ότι το άτομο κατανοεί την αποδεκτή συμπεριφορά και προσαρμόζει τη συμπεριφορά του αναλόγως». Αντιθέτως, «τα παιδιά με σοβαρό αυτισμό μπορεί να μην κατανοούν εξαρχής τους κανόνες».

Η απόδοση όλων των δυσκολιών στον αυτισμό μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη ενός παιδιού. «Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ ενός παιδιού που δυσκολεύεται να κάνει κάτι και ενός παιδιού που δεν μπορεί καθόλου να το κάνει», καταλήγουν.

Συχνές Ερωτήσεις

• Ποιες είναι οι πιο συχνές παρερμηνείες σχετικά με τον αυτισμό; Πολλές συμπεριφορές, όπως η αποφυγή οπτικής επαφής, μπορεί να ερμηνεύονται λανθασμένα ως δείκτες αυτισμού.
• Πώς μπορεί η υπερδιάγνωση να επηρεάσει τα παιδιά; Η υπερδιάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερους πόρους για τα παιδιά με πραγματικές ανάγκες, περιορίζοντας την υποστήριξή τους.
• Ποιες ομάδες είναι πιο πιθανό να υποδιαγνωστούν; Οι γυναίκες και οι ενήλικες συχνά υποδιαγιγνώσκονται, καθώς τα κριτήρια μπορεί να είναι λιγότερο προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους.
• Πώς επηρεάζει η ευαισθητοποίηση την αύξηση των διαγνώσεων; Η αυξημένη ευαισθητοποίηση για τον αυτισμό έχει οδηγήσει σε περισσότερες διαγνώσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα βιολογική αύξηση.
• Ποιες είναι οι συνέπειες της λανθασμένης διάγνωσης; Η λανθασμένη διάγνωση μπορεί να προκαλέσει σημαντικές συνέπειες στην ανάπτυξη και την υποστήριξη του παιδιού.

Συμπέρασμα & Πρακτικές Συμβουλές

Η κατανόηση και η διάγνωση του αυτισμού είναι κρίσιμες διαδικασίες. Ακολουθήστε τις παρακάτω πρακτικές συμβουλές:

• Ενημερωθείτε για τα σημάδια του αυτισμού και την ποικιλία των συμπεριφορών.
• Διασφαλίστε ότι η διάγνωση γίνεται από ειδικούς με τυποποιημένες μεθόδους.
• Μην συγχέετε κοινές συμπεριφορές με τον αυτισμό χωρίς επαγγελματική αξιολόγηση.
• Προωθήστε την ευαισθητοποίηση γύρω από την υπερδιάγνωση και την υποδιάγνωση.
• Αναζητήστε υποστήριξη εάν ανησυχείτε για την ανάπτυξη του παιδιού σας.

Πηγές: Daily Mail, PMC, CDC, Springer, ScienceDirect, WILEY, BMJ Group, PMC